Table Of ContentALFA®
Alfa Yayınlan: 2632
Bilim: 75
BİLİM KİTABI
Oriji.nal Adı The Scirnce Book
lııgilizce Aslından Çeviren Ahmet FeLhi Yıldırım
l. Basım: 2015
978-605-106-930-2
Sertillka No: 10905
Yayıncı ve Ge11el Yayııı Yörıeımeııi M. Faruk Bayrak
l.enel Müdiir Vedaı Bayrak
Yayııı Yöııecmeııi Mustafa Küpüşoğlu
Dizi Editörii Kerem Cankoçak
Proje Sanal Editöıii Katıe Cavanagh
Saııaı Yörıetmeııi Phil Ormerod
Çizimler jamcs Graham, Pcter Liddiard
Baslııya /lazırlayaıı llchice Yağcı
Grcıfilı Kamuran Ok
© 2014, AlfA llasım Yayım Dağııırn Ltd. Şti.
© 2014, Dorlıng Kindersley LımiLed
Kitabın Tiirkçe yay111 lıakları Alfa Basım Yay1111 Dağıtım Ud. Şti.'ne aittir.
Ta111t1111 amacıyla, kaynak göstermek şartıyla yapılacak kısa almtı/ar dışmda,
yay111c111111 yazılı imi ol111aksız111 lıiçbir clcktroııik veya nıekaııik araçla çoğalfılnnınz.
Eser salıiplerinin maııevi ve mali hakları saklıdır.
Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd. Şli.
Alemdar M;ıh;ıllı-si, Ticareth.ınc.• c;okak No: 15 34410
C.ığaloğlu, İstn.nbul/TUrkiye
Tel: (0212) 51153UJ-513 87 51 -512 30 46
Faks: (0212) 519 33 00
www.alf.akilap.com [email protected]
Chına leo P.ıprr Prcxlucts Lıd
KATKIDA BULUNANLAR PENNY JOHNSON
Penny Johnson bilim öğretmeni, daha sonra okullara bilim
kitapları üreten bir yayıncı olmadan önce havacılık
ADAM HART-DAVIS, DANIŞMAN EDiTÖR mühendisi olarak işe başladı ve 10 yıl askeri uçaklarda
çalıştı. Penny, 10 yılı aşkın bir süredir tam gün eğitim
Adam Hart-Davis Oxtord, York ve Kanada' da Alberta yazarlığı yapmaktadır.
üniversitelerinde kimya eğitimi gördü. Beş yıl bilim kitapları
editörlüğü yaptı ve 30 yıldır yapımcı ve sunucu olarak bılim, DOUGLAS PALMER
teknoloji, matematik ve tarihle ilgili televizyon ve radyo
programları yapmaktadır. Bilim, teknoloji ve tarihle ilgili 30 Douglas Palmor, Cambridge'de üslenen bir bilim yazarıdır;
kıtap yazdı. son 14 yılda 20'den fazla kitap yayımladı -on son
Londra'daki Natura! History Museum IDoğa Tarihi Müzesi]
JOHN FARNDON için bir uygulama (NHM Evolution) ve çocuklar ıçin DK's
WOW Dinosaur kitabı. Ayrıca Cambridge Üniversitesi
John Farndon kitapları dört kez Kraliyet Derneği genç bilim Sürekli Eğitim Enstitüsü'nde okutmandır.
kıtabı ödülüne ve Society of Authors Eğitim Ödülü'ne aday
gösterilen bir bilim yazandır. Kitapları arasında The Greaı STEVE PARKER
Scientists ve Tlıe Oceans Atlas var. DK's Science ve Science
Year by Year'a yazılar yazdı. Steve Parkor bilimde, özellikle biyoloji ve benzer yaşam bi
limlerinde uzman 300' den fazla bilim kitabının yazarı ve e
DAN GREEN ditörüdür. Zooloji dalında yüksek lisans diploması vardır, Zo
ological Society of London'ın ILondra Zooloji Derneği] kıdem
Dan Green bir bilim yazarıdır. Cambridge Üniversitesinde li bilim kurulu üyesidir ve çeşitli yaşlar ve yayıncılar için ki
Doğa Bilimleri dalında mastır yaptı ve 40'tan fazla kitap taplar yazdı. Steve sayısız ödül kazandı -en son 2013'te
yazdı. 2013'te ıki kitabı Kraliyet Derneği Gençlik Kıtap Science Crazy ile UK School Library Association !Birleşik
Odülüne aday gösterildi ve Basher Science dızisi 2 Krallık Okul Kütüphaneleri Birliğil Bilgi Kitabı Ödülü.
milyondan fazla sattı.
GILES SPARROW
DEREK HARVEY
Giles Sparrow, University College London'da astronomi,
Derek Harvey evrimsel biyolojiye özel ilgi duyan bir doğa lmperial College'de bilim iletişimi okudu, çok satan bır
bilimcidir ve DK' in Science ve 1'he Natura/ Hısıory Book'unu bilim ve astronomi yazandır. Kitapları Cosmus, Spaceflight,
da kapsayan kitapların yazarıdır. Liverpool Üniversitesinde The Universe in 100 Koy Discoveries ve Plıysics in Minutes'i
Zooloji okudu, bir biyolog kuşağına ders verdi ve Kosta kapsar, ayrıca Universe ve Space gibi DK kitaplarına yazılar
Rıka'ya ve Madagaskar'a geziler düzenledi. yazdı.
İÇİNDEKİLER
10 GİRiŞ
BILlmSEL
BILiMiN DEVR M
1400-1700
~ö~ı~~~~!~J
34 Güneş her şeyin
merkezindedir
20 Güneş tutulması Nicolaus Copernicus
öngörülebilir
Miletoslu Tales 40 Her gezegenin yörüngesi
bir elipstir
21 Şimdi her şeyin dört Johannes Kepler
kökünü işitin
Ernpedokles 42 Düşen bir cisim düzgün
hızlanır
22 Yer'in çevresini ölçmek Galileo Galilei
Eratosthenes
44 Yerküre bir mıknatıstır
23 İnsan aşağı varlıklarla Williarn Gilbert
bağlantılıdır
Nasreddin Tusi 45 Tartışarak değil,
deneyerek Francis Bacon
46 Havanın yayına 55 Kaya tabakaları üst üste
dokunmak Robert.Boyle oluşur
Nicolas Steno
50 Işık bir parçacık mıdır,
yoksa bir dalga mı? 56 Mikroskobik hayvan
Christiaan Huygens gözlemleri
Antonie van Leeuwenhoek
24 Yüzen bir nesne sıvıda 52 Bir venüs geçişinin ilk kez
hacmi kadar yer kaplar gözlenmesi 58 Işığın hızını ölçmek
Arşimet Jererniah Horrocks OleR0mer
26 Güneş ateş, Ay su 53 Organizmalar bir dizi 60 Bir türün tohumundan
gibidir adımda gelişir başka bir tür çıkmaz
Zhang Heng Jan Swarnrnerdarn John Ray
28 Işık düz çizgiler halinde 54 Bütün canlılar 62 Kütleçekim evrendeki
gözümüze girer hücrelerden oluşur her şeyi etkiler
İbnü '!-Heysem Robert Hooke Isaac Newton
GEN iSLEYEN 96 Bir başlangıç izi yok, bir 115 Bir ulusun kayaçlarının
son ihtimali yok haritasını çıkarmak
UFUKlAR James Hutton WilliamSmith
1700-1800 102 Dağların çekiciliği 116 Kemiklerin hangi kabileye
Nevi! Maskelyne ait olduğunu biliyor
Mary Anning
74 Doğa sıçramalarla ve 104 Çiçeklerin yapısında ve
atlamalarla ilerlemez döllenmesinde doğanın 118 Edinilmiş özelliklerin
Cari Linnaeus gizemi Christian Sprengel kalıtımı
Jean-Baptiste Lamarck
76 Su buhara dönüşürken 105 Elementler hep aynı
kaybolan ısı yok olmaz şekilde birleşir 119 Her kimyasal bileşiğin iki
Joseph Black Joseph Proust parçası vardır
Jöns Jakob Berzelius
78 Yanar hava
Henry Cavendish iLERLEME 120 Elektrik etkisi
YUZYILI iletken telle sınırlı
80 Rüzgarlar ekvatora değildir
yaklaştıkça daha fazla 1800-1900 Hans Christia n 0rsted
gündoğusuna döner
George Hadley 121 Efendim, gün gelir bunu
110 Deneyler güneş parlarken vergilendirirsiniz
81 Florida körfezinden güçlü kolaylıkla tekrarlanabilir Michael Faraday
bir akıntı çıkar Thomas Young
Benjamin Franklin 122 Isı evrendeki her maddeye
112 Nihai parçacıkların göreli nüfuz eder Joseph Fourier
82 Flojistonsuz hava ağırlıklarını belirlemek
Joseph Priestley John Dalton 124 Organik olmayan
maddelerden organik
84 Doğada hiçbir şey 114 Elektrikle üretilen maddeler üretmek
yaratılmaz, hiçbir şey kimyasal etkiler Friedrich Wöhlcr
kaybolmaz, her şey Humphry Davy
değişir Antoine Lavoisier 126 Rüzgarlar asla düz bir
çizgi halinde esmez
85 Bir bitkinin kütlesi Gaspard-Gustave de Coriolis
havadan gelir
Jan Ingenhousz 127 Çift yıldızların renkli ışığı
üzerine
86 Yeni gezegenler Christian Doppler
keşfetmek
William Herschel 128 Buzul, Tanrı'nın büyük
pulluğuydu
88 Işığın hızının Louis Agassiz
azalması John Michell
130 Doğa, tek bir bütün
90 Elektrik akışkanını olarak temsil edilir
harekete geçirmek Alexander von Humboldt
Alessandro Volta
r
~
136 Işık suda daha yavaş yol 226 Parçacıkların dalga
alır Leon Foucaull benzeri özellikleri vardır 1
Erwin Schrödinger
138 Canlı kuvvet ısıya
çevrilebilir 234 Belirsizlik kaçınılmazdır
JamesJoule Werner Heisenborg
139 Moleküler hareketin 236 Evren büyüktür. .. ve daha
istatistiksel analizi 186 Işınlar tüpten geliyordu da büyüyor Edwin Hubble
Ludwig Boltzmann Wilhelm Röntgen
242 Uzayın yarıçapı sıfırdan
140 Plastiği icat etme niyetim 188 Yer'in içini görmek başladı
yoktu Richard Dixon Oldham Georges Lemaltre
Leo Baekeland
190 Radyoaktive elementlerin 246 Her madde
142 Bu ilkeye doğal seçilim atom özelliğidir parçacığının bir karşı
denir Marie Curie madde eşi vardır
Charles Darwin Faul Dirac
196 Bulaşıcı bir canlı akışkan
150 Hava durumunu Martinus Beijerinck 248 Çöken bir yıldız
öngörmek çekirdeğinin
Robert FitzRoy kararsızlaştığı bir üst
BiR. P4RAQ(GMA
sınır vardır
156 Omne vivum ex vivo - Subrahmanyan
DEGISIKLIGI
her canlı canlıdan gelir Chandrasekhar
Louis Pasteur
1900-1'945
249 Yaşamın kendisi bir bilgi
160 Kendi kuyruğunu edinme sürecidir
yakalayan yılanlardan 202 Kuantumlar kesikli enerji Konrad Lorenz
biri paketleridir
August Kekule Max Planck
166 Kesinlikle açığa çıkan 206 Artık atomun neye
ortalama bire üç oranı benzediğini biliyçırum
Gregor Mende! Ernest Rutherford
172 Kuşlar ile dinozorlar 214 Kütleçekim uzay-zaman
arasında evrimsel bir süreminde bir bükülmedir
bağlantı Albert Einstein
Thomas Henry Huxley
222 Yer'in kayan kıtaları,
174 Özelliklerin açık bir sürekli değişen bir
döngüselliği yapbozun parçalarıdır
Dimitri Mendeleyev Alfred Wegener
180 Işık ve manyetizma aynı 224 Kromozomlar kalıtımda
özün görünümleridir rol oynar
James Clerk Maxwell Thomas Hunt Morgan
250 Evrenin yüzde 95'i 315 Yer ve Yer'in bütün yaşam
kayıptır formları, gaia denilen
Fritz Zwicky tek bir canlı organizma
oluşturur
252 Evrensel bir hesap James Lovolock
makinesi
Alan Turing 316 Bir bulut üst üste
dalgalardan oluşur
254 Kimyasal bağın doğası Benoit Mandelbrot
Linus Pauling
317 Bir kuantum hesaplama
260 Atomun çekirdeğinde modeli
korkunç bir güç vardır YuriManin
J. Robert Oppenheimer
!!i 318 Genler türden türe
·-·ili -·
geçebilir
i!!!
TEMEL YAPI i.f.i!.i Michael Syvanen
TA~~~~~MÜZ 286 Kusursuz bir sıfırlar ve 320 Futbol topu büyük
çarpılar oyunu basınca dayanabilir
Donald Michie Harry Kroto
292 Temel kuvvetlerin birliği 322 Hastalığı tedavi etmek
270 Yıldız tozundan oluşuruz Sheldon Glashow için insanlara gen
Fred Hoyle yerleştir
294 Küresel ısınmanın nedeni William French Anderson
271 Atlayan genler biziz
Barbara McC!intock Charles Keeling 324 Bir bilgisayar ekranından
yeni yaşam formları
272 Tuhaf ışık ve madde 296 Kelebek etkisi tasarlamak
teorisi Edward Lorenz Craig Venter
Richard Feynman
298 Bir boşluk tam olarak 326 Yeni bir doğa yasası
274 Yaşam bir mucize değildir hiçlik değildir lan Wilmut
Harold Urey ve Peter Higgs
Stanley Miller 327 Güneş sisteminin
300 Simbiyoz her yerdedir ötesideki dünyalar
276 Deoksiribonükleik asit Lynn Margulis Geoffrey Marcy
(DNA) için bir yapı
önermek istiyoruz 302 Kuarklar üçer üçer gelir 328 REHBER
James Watson ve Murray Gell-Mann
Francis Crick
308 Her şeyin teorisi? 340 SÖZLÜK
284 Gerçekleşebilen her şey Gabriele Veneziano
gerçekleşir
Hugh Everett III 314 Kara delikler buharlaşır 344 DiZiN
Stephen Hawking
352 TEŞEKKÜR