Die Alter Ego in die Romans van Etienne Le Roux

420 Pages·2014·6.24 MB·Afrikaans

DIE ALTER EGO IN DIE ROMANS VAN
ETIENNE LEROUX
n
w
o
T

Martha M. Bormane
p
Hons.-B.A., M.Ed.
a
C

f
o

y
Proe1skrif 1n gelewer v ir die graad
t
i
s
r
e
v
i
n
U
PHILOSOPHIAE DOCTOR
aan die
UNIVERSITEIT VAN KAAPSTAD
1990
PROMOTOR: PROF. H.J. SNYMAN
The University of Cape Town has been g!ven
the right to reprocJuce this tlll3sis in whole
or In part. Copyright is k.:-rd by the author.
n

w
The copyright of this thesis vests in the author. No
o
T
quotation from it or information derived from it is to be

published without full acknowledgeement of the source.
p
The thesis is to be used for private study or non-
a
C
commercial research purposes only.

f
o
Published by the Universit y of Cape Town (UCT) in terms
y
t
of the non-exclusive license granted to UCT by the author.
i
s
r
e
v
i
n
U
:··.
DANKBETUIGING
i
1. Die onderwerp vir hierdie studie is voorgestel deur prof. H.J. i.;,
Snyman. Opregte dank en waardering word teenoor horn betuig vir
besielende en doelgerigte leiding en volgehoue aanmoediging en
belangstelling.

n
w
2. Besondere waardering word betuig teenoor mnr. M.J. Chiles vir die
o
druk van hierdie proefskrif en teenoor mev. S.H. du Plessis wat gehelp
T
het om te proeflees.

e
p
3. Finansiele steun wat ontvang ais van die Instituut vir
C
Navorsingsontwikkeling (Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing) word

erken. Menings wat in hierdie studfie uitgespreek word, is die van die
o
··-~ ~-.-~
navorser en kan nie aan die ·rnstituut vir Navorsingsontwikkeling·
y
toegeskryf word nie. t
i
s
r
e
v
i
n
U
INHOUDSOPGAWE
Bladsy
EEN: INLEIDING, BEGRIPSANALISE, AGTERGROND,.HIPOTESE EN
PROBLEEMSTELLING
1.1 INLEIDING
1 • 2 BEGRIPSANALISE 3
1 • 3 AGTERGROND 6
1. 3. 1 Die filosofie 6
1.3.1.1 Zeno (ongeveer 300 v.C.) 6

1.3.1.2 Heraklitus (500 v.C.) n 6
w
1.3.1.3 Plato (427 - 348 v.C.) 7
o
1.3.1.4 Aristoteles (384 - 322 v.C.) 8
T
1. 3. 1. 5 Hegel ( 1 770 - 1 831 ) 9
e
1.3.2 Die psigiatrie 11
p
1.3.2.1 Die outoskopiese sindroom a 11
C
1.3.2.2 Die etiologie van outoskopie 12

1.3.2.3 Die aard van die dubbelgangfer 13
o
1.3.2.4 Die verhouding tussen di e individu en sy dubbelganger 13
y
1.3.2.5 Die dubbelganger in ltetterkundige werke 14
i
s
1.3.2.6 Die dubbelganger en die vermoe om te visualiseer 15
r
e
1.3.2.7 Die dubbelganger en projeksie 16
v
1.3.2.8 Die dubbelgainger en narcisme 16
n
1.3.2.9 Die dubbUelganger en argetipiese denke 16
1.3.2.10 Negatiewe outoskopie 17
1 . 3. 2. 11 Terminologie 1 7
1.3.3 Die sielkunde 18
1 . 3 . 3 . 1 S. Freud 1 8
1 • 3 • 3. 2 C. G. Jung 1 8
1.3.4 Die antropologie 19
1.3.5 Literatuurstudies 20
1.3.5.1 o. Rank: The Double: A Psychoanalytic Study 21
1.3.5.2 R. Tymms: Doubles in Literary Psychology 22
1.3.5.3 R. Rogers: The Double in Literature 24
1.3.5.4 K. Miller: Doubles: Studies in Literary History 32
1.3.5.5 R. Wellek and A. Warren: Theory of Literature 35
I
1 . 3. 6 Gevolgtrekkings 36
1.4 DIE ALTER EGO IN DIE AFRIKAANSE LETTERKUNDE 37
1 • 4. 1 Inleiding 37
1 • 4. 2 Die dubbelganger 38
1 • 4. 3 Die skadufiguur 39
1 • 4. 4 Die anima en die animus 40
1 • 4. 5 Identiteitsverwarring 41
1 • 4. 6 Samevatting 41
1.5 , HIPOTESE 41
1.6 PROBLEEMSTELLING 42
1.6.1 Vrae met betrekking tot die alter ego en dualiteit 42

1 • 6. 2 Vrae met betrekking tot die alter ego en die mens nin die
w
moderne samelewing 43
o
1 .6. 3 Vrae met betrekking tot die gebruik van die figuur van
T
die alter ego as literere proses/karakteriseringstegniek 43

e
p
TWEE: DIE ALTER EGO IN DIE WERK VAN ETIENaNE LEROUX 46
C

2. 1 INLEIDING f 46
o
2.2 ALGEMENE KARAKTERISTIEK VAN LEROUX SE WERK AS AANLOOP

y
TOT DIE VERSKYNING VAN DIE ALTER EGO 47
t
i
2. 2. 1 Leroux se uitspraaks oar die probleme van die rnoderne tyd 47
r
2.2.2 Die verdwyning vean die individu 48
v
2.2.3 Dualiteit (konflik) en angs 50
i
n
2.2.4 Die fragrnentasie van die persoonlikheid/psige 53
U
2.2.5 Samevatting 53
2.3 SPESIFIEKE VERSKYNINGSVORME VAN DIE ALTER EGO (VAN
INTRAPSIGIESE KONFLIK) IN DIE WERK VAN LEROUX 54
2. 3. 1 Die alter ego('s) as verteenwoordiger(s) van botsende of
uiteenlopende (rnaar tog uiteindelik feitlik identiese)
ordes 54
2.3.2 Die alter ego as masker of persona 55
2.3.3 Die alter ego as skadufiguur 55
2:3.4 Die alter ego as anirna-f iguur 56
2.3.4.1 Die anirna en kontraseksualiteit 57
2.3.4.2 Die anima en eras 60
2.3.4.3 Die anima en gevoel 61
2.3.4.4 Die anima en die vroulike 62
2.3.4.5 Die anima en die psige 63
2.3.4.6 Die anima se rol as bemiddelaar van die onbekende en as
bipolere entiteit 66
2. 3'. 4. 7 Die anima en ontpersoonliking 69
2.3.4.8 Die anima en integrasie van die persoonlikheid
(coniunctio) 70
2.3.4.9 Die anima, multiplisiteit en een-heid 70
2.3.4.10 Samevatting 73
2.3.5 Die alter ego as wyse ou man of magna mater 74
2.3.6 Die hero1ese figuur en die antiheld 75
.

2.3.7 Die wit nar en die swart nar n 76
w
2.3.8 Die argetipes: samevatting 77
o
T
DRIE: BOTSENDE ORDES: DIE ALTER EGO IN DIE EERSTE TRILOGIE

e
VAN ETIENNE LEROUX 79
p
a
3. 1 INLEIDING C 79
3.2 DIE EERSTE LEWE VAN COLET 79
f
o
3. 2. 1 Colet van Velden 80

y
3.2.2 Willem Louw, Johan Marais en Gene Kemp 83
t
i
3.2.3 Die vrouefigure s 85
r
3.3 HILARIA e 87
3.3.l Julius Johnsonv en Johny Doepels 89
i
3.3.2 Colet, Johnny Doepels en Johny Little 90
U
.3.3.3 Colet, Jack Fourie en Pietie Gouws 95
3.3.4 Tamboer 96
3.3.5 Bill 96
3.3.6 Die vrouefigure: Suzanne, Lila, Thelma en Marie 97
I
3.4 DIE MUGU 98
3. 4. 1 Inleiding 98
3.4.2 Kollektiwiteit teenoor individualiteit 100
3.4.3 Innerlike en uiterlike werelde 101
3.4.4 Die orde, die mugu en die alter ego 102
3.4.5 Die personasies 103
3.4.5.1 Julius Johnson 103
3.4.5.2 Gysbrecht Edelhart 104
3.4.5.3 Vader De Metz 106
3.4.5.4 Juliana Doepels 107
3.4.5.5 Die tuinier 108
3.4.5.6 Die eendsterte 109
3.4.5.7 M. cadzulski 110
3.4.5.8 Querido 111
3.4.6 Die alter ego in Die mugu 111
3.4.7 Die vrouefigure 11 5
3.5 DIE EERSTE TRILOGIE: SLOTSOM 11 9
VIER: DIE SKADUWEE: DIE ALTER EGO IN DIE TWEEDE TRILOGIE

VAN ETIENNE LEROUX n 120
w
o
4. 1 INLEIDING 120
T
4.2 SEWE DAE BY DIE SILBERSTEINS 123

e
4. 2. 1 Henry van Eeden 125
p
4.2.2 Jock Silberstein a 128
4.2.3 J.J. van Eeden C 129
4.2.4 Sir Henry Mandrake 130
f
o
4.2.5 Dr. Johns en regter O'Hara 133

y
4.2.6 Die alchemiste 134
t
i
4.2.7 Julius Jool s 136
r
4.2.8 Die anima 137
e
4.2.9 Slot v 1 41
i
4.3 EEN VIR AZAnZEL 141
U
4. 3. 1 Adam Kadmon Silberstein 143
4.3.2 Demosthenes H. de Goede 145
4.3.3 Adam Kadmon en Demosthenes H. de Goede 147
4.3.4 Adam Kadmon, Johny Doepels en Johny Little 149
4.3.5 Adam Kadmon en Lila 150
4.3.6 Dr. Johns en regter O'Hara 1 51
4.3.7 Die anima 152
4.3.8 Slot 153
~
4.4 DIE DERDE DOG 154
4. 4. 1 Demosthenes de Goede en Boris Gudenov: die ooreenkomste 155
4.4.2 Demosthenes de Goede en Boris Gudenov: die verskille 159
4.4.3 Die Brigadier 165
4.4.4 Die anima 166
4.4.5 Die "gewyde" eendstert en Minie 169
4.4.6 Slot 170
4.5 DIE TWEEDE TRILOGIE: SLOTSOM 1 71
VYF: DIE ANIMA, DIE WYSE OU MAN EN DIE MAGNA MATER: DIE ALTER
EGO IN DIE DERDE TRILOGIE VAN ETIENNE LEROUX - 175
5. 1 INLEIDING 175
5.2 DIE ANIMA 1 7 7
5.3 18-44 177

5. 3. 1 Die vier vrouefigure n 181
w
5.3.2 Die teringmaer, aristokratiese tante 186
o
5.3.3 Y se dowe, mank en manies-depressiewe vrou 191
T
5.3.4 Die Rus 197

e
5.3.5 Mej. X 200
p
5.3.6 Die Kosak a 203
5.3.7 Die sintese C 205
5.3.8 Simbole 208
f
o
5.3.9 Slot 210

y
5.4 ISIS IS!S ISIS... 210
t
i
5. 4. 1 ·Die anima s 216
r
5.4.2 Mary-Jane Hudsone 216
5.4.3 Linda Lee v 21 8
i
5.4.4 Bettie van nDe Doorns 220
U
5.4.5 Karin Manlichter 222
5.4.6 Myra Greenwell 224
5.4.7 Gloria in Excelsis 224
5.4.8 Mrs Scott-Finesse Immobile 225
5.4.9 Yvette van Antibes 227
5.4.10 Pamela 228
5.4.11 Brunhilde 229
5.4.12 Sharon Sabaccha en Diana Hirschowitz 230
5.4.13 Shulamite Reinette 232
5.4.14 Die vrouefigure 233
5.4.15 Die reisiger en die knolskrywer 237
5.4.16 Die skaduwee 239
5.4.17 Die priester 244
5.4.18 Die ka 246
5.4.19 Slot 247
5.5 NA'VA 248
5. 5 .1 Dualiteit en kontras . 253
5.5.2 Die wyse ou man en die gnostiese grootmoeder 260
5.5.3 Oom George 261
5.5.4 Tante Sophia 265
5.5.5 Georgie, oom George en tante Sophia 272
5.5.6 Georgie en die knolskrywer 276
5.5.7 Pablo, die sigeuner 282

5.5.8 Die adjunk-minister n 284
w
5.5.9 Dr. Giorgios Sexphonides Eum~nides van Kalkfontein in
o
Kurumanshoop 285
T
5.5.10 Geilbaard van Greunen 286

e
5.5.11 Dr. Loerie van Loeriesbaai 286
p
5.5.12 Die skaduweefiguur a 287
C
5.5.13 Die vrouefigure/anima 288

5.6 DIE DERDE TRILOGIE: SLOTSOMf 290
o

y
SES: DIE HEROiESE FIGUUR, DIE WIT NAR EN DIE SWART NAR:
t
i
DIE ALTER EGO IN MAsGERSFONTEIN, 0 MAGERSFONTEINJ
r
EN ONSE HYMIE e 292
v
i
n
6. 1 MAGERSFONTEIN, 0 MAGERSFONTEINJ 292
U
6. 1 • 1 Die hero1ese figuur 295
6 .1. 2 Methuen, Wauchope, Cronje en De la Rey 301
6. 1 • 3 Lord Sudden en lord Seldom 307
6. 1 • 4 Gert Garries 316
6. 1. 5 Le Grange 323
6. 1 • 6 Aristophanes Pompidous 324
6. 1 • 7 Mr Shipmaster 326
6.1.8 Hans Winterbach 328
6. 1. 9 Gert Garries, Le Grange, Aristophanes Pompidous,
Mr Shipmaster en Hans Winterbach 329
6.1.10 Die vrouefigure 332
6.1.10.1 Suster Florence J. Fiskaal 334
6.1.10.2 Marigold Rosemary 336
6.1.10.3 Lady Jubilence 338
6.1.10.4 Dr. F. Amakaia-Laird 339
6.1.10.5 Agnes Sampi 340
6.1.11 Slot 340
I
6.2 ONSE HYMIE 344
6. 2. 1 Hymie 348
6.2.2 Hymie en Johannes Garries 353
6.2.3 Boris Muslovitch 360
6.2.4 Dr. Anton Ustinov en Anton Rigonelli 364
6.2.5 Prof. Van Rensburg en prof. Van Niekerk 367

6.2.6 Die anima n 368
w
6.2.7 Slot 370
o
T
SEWE: DIE ALTER EGO IN DIE WERK VAN ETIENNE LEROUX:

e
GEVOLGTREKKINGS 372
p
a
C
7.1 DIE ALTER EGO EN DUALITEIT IN DIE WERK VAN ETIENNE LEROUX 372

7.2 DIE ALTER EGO EN LEROUX SE BfESKOUING OOR DIE MENS IN DIE
o
MODERNE SAMELEWING 378

y
7.3 DIE ALTER EGO EN KARAKTERISERING 381
t
i
s
r
AGT: BIBLIOGRAFIE e 3 91
v
i
n
8. 1 TEKSTE 391
U
8.2 GEPUBLISEERDE WERKE 391
8.3 PROEFSKRIFTE EN TESISSE 399
8. 4 ARTIKELS 402