Moskova Önlerinde - Aleksandr Aleksandroviç Bek

966 Pages·1999·2.61 MB·Turkish

by  Aleksandr Aleksandroviç Bek

ALEKSANDR A. BEK
MOSKOVA ÖNLERİNDE VOLOKOLAMSK ŞOSESİ SAVAŞLARI
ROMAN
ODA YAYINLARI
ISBN 975-385-266-5
BASKI : UMUT MATBAACILIK VE KÂĞITÇILIK LTD.
ŞTİ. DİZGİ : ÇİZGİ TANITIM TEL: [phone].
Baskı Ekim 1999 ODA YAYINLARI SAN. VE TİC. LTD
ŞTİ.Tünel, Kumbaracı Yokuşu No : 119 Beyoğlu
İstanbul Tel: [phone] I 252 87 53 Fax: [phone]
ALEKSANDR A. BEK
Türkçesi: CELAL ÖNER
MOSKOVA ÖNLERİNDE
VOLOKOLAMSK ŞOSESİ SAVAŞLARI
"Ben bu kitapta yalnızca iyi niyetli bir yazarım.
işte bu da onun göstergesi.”
ALEKSANDR A. BEK
Baurdcan Momiş-Uli, kararlılıkla:
"Hayır!" dedi. “Bir tek şey bile anlatmayacağım size.
Başkalarının tanıklıklarıyla yazılmış bir savaşa
dayanamam.”
“Niçin?”
Sorumu soruyla karşıladı:
"Aşkın nasıl bir şey olduğunu bilir misiniz?"
“Evet, biliyorum...”
"Ben de bildiğimi sanırdım fakat savaş, bilmediğimi
gösterdi. Birini seviyordum. En büyük aşk ve kinlerin
savaşta boy verdiğine tanık oldum. Böyle bir tanıklığı
olmayanların bunu düşünmeleri olanaksız. Vicdanın ve
savaşın ne olduğunu biliyor musunuz?”
Bu seferinde emin olmasam da:
“Galiba biliyorum...” dedim.
İ
“Hayır, bilmiyorsunuz. Bu ki duygunun çatışmasını
yaşamadınız. Bir yanda korkunuz, bir yanda vicdanınız.
Siz, sivillerin, çalışanların vicdanını biliyorsunuz. Fakat
askerin vicdanını değil. Hiç düşman siperi bombaladınız
mı?"
“Hayır.”
"Öyleyse savaştaki bir askerin ruhsal durumunu nasıl
yazabilirsiniz? Bölüğüyle saldırıya geçen bir askeri
düşünün: makineli tüfeklerin ateşini... Arkadaşları
yanında peş peşe düşüyor. O, yerde sürünüyor...
sürünüyor... Tam bir saat. .. bir dakikanın da altmış
saniyesi... ve düşünün: kaç kez ölebilir? Ama o
sürünüyor... Savaştaki bir askerin ruhsal hali bu.
Mutluluk nasıl bir şeydir bilebilir misiniz?”
“Bunu da bilmediğime eminim," dedim.
“Öyledir. Siz sevmenin mutluluğunu, üretmenin
coşkusunu bilebilirsiniz. Bir kadın anneliğin mutluluğunu
ö
b lüşmüştür sizinle. Fakat yenginin, düşmanı mağlup
etmenin askere kazandırdı-
ğı yiğitlik duygusunu yaşamayanlar bu güçlü ve atesli
ruh halini yaşayamazlar. O halde bunları en yalın ve
gerçekçi r aliyle nasıl yansıtacaksınız?"
Masada bir dergi vardı. Dergide, Baurdcan Momis-
Uli’nin komutasındaki Panfilovlular'a ilişkin bir yazı vardı.
Sert bir tavırla dergiyi aldı. Doğrusu bütün tavırlarında
bu sertliğin izleri vardı. Kibriti yakmasına, sigarasını
tutuşturmasına bile bu sertlik yansıyordu. Sayfasını
açtığı dergiyi ışığa doğru getirip üzerine eğildi. Biraz göz
gezdirip fırlattı.
"Okumaya dayanamıyorum,” dedi. "Savaştayken
mürekkeple değil, kanla yazılmış bir kitap okudum. O
kitaptan sonra böy-lesi safsatalara katlanamam. Peki siz
ne yazabileceksiniz?”
Onu ikna etmeyi denedim ama başaramadım.
Olumsuzlayarak engelledi: “Palavralardan
tiksiniyorum. Bence doğruyu yazamayacaksınız!”
Böylece birbirimizi tanımış olduk.
Uzun zamandır, Moskova önlerinde yaşanmış bu
savaşı bana aktaracak olan birini arıyordum. Bana
söyleyeceklerinin anlamlılığını, savaşa içerden tanıklık
etmiş olmasını, beni cepheye; olayların çözümlendiği
mevzilere taşıyabilecek durumda olmasını diliyordum.
Bu girişimlerimin sözünü etmeyeceğim. Bunların
yalnızca zorunlu olanlarını bildirmekle yetineceğim. Bu
girişimlerimden öğrendiğime göre 1941 yılının Ekim-
Kasımında Moskova'ya hücum eden düşman, bir
taraftan başkenti en kısa zamanda zapt etmek için
Volokolamsk ve Leningrad yollarına doğrudan
saldırıyordu, ve bu saldırıların odağı ise Volokolamsk'tı.
O zorlu ekim günlerinde Vyazma dolaylarında cepheyi
yaran Alman birlikleri panzerlerle Moskova'ya ilerlerken,
Volokolamsk şosesindeki siperleri sekizinci muhafız
tümeni ya da daha sonraları General Panfilov Tümeni
olarak adlandırılacak olan 16. Tümen koruyordu.
Moskova'ya karşı aynı ayda ikinci iki kez saldıran
Almanlar aynı noktadan sıkıştırıyor, Panfilovlular'ın
direniş odaklarına hasar veriyordu. Krikov'da
Moskova'nın otuz km. ötesinde bir hafta süren
çatışmalardan sonra Panfilovlular diğer
Kızıl Ordu birlikleriyle birleşerek Almanlar'ın saldırılarına
direnip onları geriye sürmeyi başardı.
İ
ki ay süren bu büyük savaşı bana aktaracak olanın
ne adını ne de rütbesini bilerek Panfilovlular'a gittim. O
kişiyi orada bulacağıma inanıyordum.
Buldum da...
Bu, Moskova çarpışmalarının üsteğmeni Baurdcan
Momiş-Uli’ydi. Çarpışmaların iki yıl sonrasıydı ve o,
muhafız albaylığına terfi etmişti.
Adını söyledi. Tanıştık. Adını anlayamadığımdan
tekrar etmesini istedim.
“Baurdcan Momiş-Uli,” deyip her heceye basarak
yineledi.
Sesinde bir tuhaflık vardı. Sinirli gibiydi. ‘Herhalde
adının he-Tıen anlaşılmasını istiyor' diye düşündüm.
Gazetecilik alışkanlığıyla not defterimi çıkardım:
“Affedersiniz, soyadınızın nasıl yazıldığını
anlayamadım,” dedim.
“Çünkü yok,” diye yanıtladı beni.
Bunu garipsedim. Ardından Momiş-Uli'nin, Rusça'da
“Me-miş'in oğlu” demek olduğunu belirtti ve:
“Benim babamın adıdır bu,” diye sürdürdü, “Baurdcan
benim ön adım, soyadım yok,”diye ekledi.
Doğunun o düşsel yumuşaklığının izi yoktu yüzünde.
hsan-lar binlerce yüze sahiptir. Bu yüzlerin bazıları
sevginin ve özenin oluşturduğu heykeller kadar güzeldir.
Baurdcan Momiş-Uli’nin yüzü bir kalemle ağaçtan veya
tunçtan oyulmuş bir heykel gibiydi. Olması gereken
hiçbir çizgisi unutulmamıştı. Bu bende çocukluk
yıllarıma ait çağrışımlar uyandırıyordu. Bence Baurdcan
Momiş-Uli'nin yüzü Maine Rid'in, Feniuor Kupir’in kitap
kapaklarını süsleyen Hintli'lerin profillerine benziyordu.
Geniş elmacık kemikleri, Moğol esmeri yüzü çoğu kez
aklın alamayacağı bir durulukla, öfkeli anlarında daha
da büyüyen iri kara gözlerle bezeniyordu.
Baurdcan tarak inatçısı parlak kara saçlarına ‘at kılı'
derdi. Onu hem dinliyor hem inceliyordum.
Rus diline bir hayli hakimdi. Heyecanlı anları da dahil,
kelimeleri atlamıyor, tümce dizgesini bozmuyordu. Ama
konuşmasında kaygan bir ağırlık vardı. Bunun ayrımına
daha sonra vardım. Kazakça konuşurken kelimeleri
daha hızlı kullanıyordu.
Sigara aldığı tabakasını seslice kapatıp, kelimelerin
üzerinde durarak:
“Bir gün eğer bir şeyler yazacak olursan benden
Kazak adımı anarak söz et: Baurdcan Momiş-Uli; bilirsin
Kazak'tır bu ad. Bu koyun güden çobandır ve soyadı
yoktur.”
Tanıştığımız gece onun, yeni ve savaş deneyimi
olmayan alay komutanlarıyla söyleşisini dinleme
imkanım oldu.
Bir askerin ruh haliyle konuşuyordu. Düşüncelerini
acelesiz-ce açıklıyor ve benim için Volokolamsk şosesi
kıyısındaki bir çarpışmayı aktarıyordu.
Çarpan kalbimde bir heyecan dalgası kabardı. Hemen
not defterime dinlediklerimi yazmaya başladım. Bu
başarıya inana-mıyordum. Ama çok zamandır
beklediğim hikayenin sayfalarının oluşmaya başladığını
anlıyordum. Bu söyleşinin ardından elverişli bir zamanı
kollayarak Baurdcan Momiş-Uli'den Voloko-lamsk'ı
anlatmasını istedim.
“Hayır," diye yanıtladı. “Size bir tek şey bile
anlatmayacağım."
Bu konuşmamızın sonucunu okurlar artık biliyorlar.
Bunda Baurdcan Momiş-Uli'nin haksızlığına emindim.
Gerçeğe onun kadar ben de ulaşmak istiyordum. Ama
onun gözünde insanların değeri farklıydı. Özellikle,
askerin yazgısı konusunda fikri olmayanlara karşı çok
inciticiydi. Belki bu onun gençliğine yorumlanabilirdi.
Onu tanıdığımda otuzunu yeni bitirmişti.
Bu kesin karşı koyuşundan sonra ben de
üstelemekten vazgeçtim. Ama onunla omuz omuza
olduğum epeyce günüm oldu.
Anlatmayı sevmeye başladı o. Bunda başarılıydı. Ben
de elverişli anlarda not alıyordum. Birbirimize alıştık.
Arkadaşlarından onun yaşam öyküsünü öğrendim.
“Büyük gözlü" ya da “San-Times" onun okuldaki
lakaplarıydı ve bunun anlamı da ‘‘Tozdan
görünmeyen”miş. Bu, destansı bir atın adıy-
mış. Uçarcasına hızlı olan bu atın ayaklarının kaldırdığı
toz bile ona yetişemezmiş.
Zaman bizi öyle bir ana getirdi ki ona:
“Ne olursa olsun, size dair yazacağım. Okuldaki
lakabınızın San-Times olduğundan da söz edeceğim."
Sert yüzünü çocuklaştıran bir gülümseme belirdi
yüzünde ve beni yüceltmek için ekledi: “Siz de bir topçu
atısınız," dedi. “Gücenmeyin bu bir iltifattır. Topçu atları
zorlu yükler taşır. Onu harekete geçirmek kolay değildir